De private HR‑dienstverleners staan klaar om langdurig arbeidsongeschikten opnieuw perspectief te bieden richting werk. De expertise is aanwezig, de dienstverleners zijn erkend en via het Terug Naar Werk‑fonds is vandaag al budget voorzien voor ongeveer 11.000 begeleidingstrajecten. Een cruciale voorwaarde blijft echter onderbelicht: mensen moeten effectief worden toegeleid naar dit bestaande aanbod.

De discussie over langdurige arbeidsongeschiktheid is de voorbije jaren terecht aangescherpt. Het aantal langdurig zieken blijft hoog en de maatschappelijke kost is aanzienlijk. Tegelijk waarschuwt Federgon dat in dat debat de betrokken mensen zelf te vaak uit beeld verdwijnen.

“De focus lag de voorbije jaren sterk op systemen, verantwoordelijkheden en controles. Dat is nodig, maar niet voldoende. Het gaat om mensen die vaak al lange tijd uit het arbeidsproces zijn verdwenen en voor wie de stap terug bijzonder groot is. Net daarom is gerichte begeleiding essentieel. We moeten evolueren van een controlelogica naar een begeleidingslogica,” zegt Ann Cattelain, CEO van Federgon.

Werk als onderdeel van herstel

Federgon benadrukt dat werk en herstel geen tegenpolen zijn. Integendeel: aangepast werk, op het juiste moment en met de juiste omkadering, kan bijdragen aan herstel, structuur en zelfvertrouwen. Een terugkeer begint zelden met een voltijdse job. Vaak gaat het eerst om een gesprek, een realistisch perspectief en een haalbare eerste stap. Werk kan daadwerkelijk bijdragen aan herstel, op voorwaarde dat trajecten menselijk en professioneel worden opgebouwd.

Private dienstverleners spelen daarin een belangrijke rol. Zij beschikken over ruime ervaring in onder meer loopbaanbegeleiding, re‑integratie, outplacement en arbeidsmarktoriëntatie, en kunnen mensen individueel begeleiden naar een werkbare oplossing die rekening houdt met hun mogelijkheden.
 

Angst voor verlies van uitkering remt stappen naar werk

Uit signalen uit het veld blijkt dat veel mensen terughoudend zijn om stappen richting werk te zetten uit vrees om hun uitkering definitief te verliezen als het niet lukt. Die onzekerheid werkt verlammend. Een terugkeer naar werk mag geen alles‑of‑nietsverhaal zijn. Mensen moeten de ruimte krijgen om te proberen, bij te sturen en desnoods opnieuw een stap terug te zetten, zonder meteen hun bescherming te verliezen.

Daarnaast wijst Federgon erop dat langdurige arbeidsongeschiktheid soms samenhangt met vastgelopen arbeidsrelaties of conflicten, waarbij neutrale begeleiding kan helpen om opnieuw perspectief te creëren.
 

Systematische toeleiding als hefboom

Hoewel de instrumenten beschikbaar zijn, blijft de instroom naar begeleiding vandaag te beperkt. Via het Terug Naar Werk‑fonds kunnen langdurig arbeidsongeschikten een voucher aanvragen voor gespecialiseerde begeleiding. De sector ziet de interesse toenemen, maar het beschikbare budget, goed voor circa 11.000 trajecten wordt slechts gedeeltelijk benut.

“De capaciteit is er, net als de expertise. Maar zonder actieve toeleiding blijft het effect beperkt. We mogen niet verwachten dat mensen die maanden of jaren thuis zitten, zelf de weg vinden naar begeleiding,” stelt Ann Cattelain.

Federgon pleit daarom voor een meer aanklampende aanpak, personen met arbeidspotentieel systematisch worden toegeleid naar een begeleidingstraject.

Systematische toeleiding betekent niet dat iedereen onmiddellijk terug aan het werk moet. Het betekent wel dat niemand langdurig uit beeld mag verdwijnen zonder dat opnieuw wordt bekeken wat nog mogelijk is en welke ambities er zijn. Dat is menselijker dan mensen aan hun lot overlaten.

De private sector beschikt vandaag over een geschatte capaciteit van ongeveer 50.000 begeleidingstrajecten per jaar. Met initiatieven zoals guideme.be bestaat er bovendien een laagdrempelig platform dat mensen in contact brengt met erkende dienstverleners.

“Het aanbod is er. De capaciteit is er. Nu komt het erop aan om ervoor te zorgen dat mensen die begeleiding ook effectief bereiken.”